როგორ შევაყვაროთ ბავშვს კითხვა იძულების გარეშე: 5 ოქროს წესი მშობლებისთვის
აჩვენეთ პირადი მაგალითის ძალა:
ბავშვები იმას კი არ აკეთებენ, რასაც ვეუბნებით, არამედ იმას, რასაც ჩვენს ქცევაში ხედავენ.
როგორ მოვიქცეთ: თუ ბავშვი სახლში მშობელს წიგნით ხელში არასდროს ხედავს, მასში კითხვის ინტერესი ნაკლებად გაჩნდება. დაუთმეთ დღეში მინიმუმ 15-20 წუთი მშვიდ გარემოში წიგნის კითხვას. როდესაც ბავშვი ხედავს, რომ კითხვა თქვენთვის სიამოვნებაა და არა ვალდებულება, ის ქვეცნობიერად იმეორებს ამ ქცევას.
შეარჩიეთ წიგნი ერთად - მიეცით არჩევანის თავისუფლება:
ხშირად მშობლები ბავშვებს სთავაზობენ იმ წიგნებს, რომლებიც თვითონ უყვარდათ ბავშვობაში, თუმცა დღევანდელ თაობას შესაძლოა სრულიად სხვა ინტერესები ჰქონდეს.
როგორ მოვიქცეთ: წადით წიგნის მაღაზიაში ან ბიბლიოთეკაში ერთად და მიეცით საშუალება, თვითონ აირჩიოს წიგნი - იქნება ეს კომიქსი, ენციკლოპედია დინოზავრებზე, ზღაპარი თუ ილუსტრირებული მოთხრობა. როდესაც არჩევანს თვითონ აკეთებს, პასუხისმგებლობისა და ინტერესის გრძნობა ორმაგდება.
გადადით ილუსტრირებული წიგნებიდან ტექსტზე ეტაპობრივად:
მხოლოდ ტექსტით დატვირთული წიგნი უმცროსი ასაკის ბავშვს აშინებს და ღლის.
როგორ მოვიქციოთ: დაიწყეთ დიდი, ფერადი ილუსტრაციებითა და მცირე ტექსტით დატვირთული წიგნებით (გრაფიკული რომანები, კომიქსები). ნელ-ნელა, ბავშვის ასაკის მატებასთან ერთად, გადადით წიგნებზე, სადაც სურათები მცირდება და ტექსტის წილი იზრდება. ნახატები ეხმარება ბავშვს შინაარსის ვიზუალურად აღქმაში.
დააკავშირეთ კითხვა პოზიტიურ ემოციასთან:
კითხვის პროცესი უნდა გახდეს ოჯახური სითბოსა და სიმყუდროვის რიტუალი.
როგორ მოვიქცეთ: დააწესეთ „ძილის წინ კითხვის საათი“. ჩაეხუტეთ ბავშვს, წაიკითხეთ მონაცვლეობით (ერთი გვერდი თქვენ, ერთი - ბავშვმა), შეცვალეთ ხმის ტემბრი პერსონაჟების მიხედვით. კითხვა არ უნდა ასოცირდებოდეს „ტელეფონის ჩამორთმევის სასჯელთან“.
დასვით კითხვები და განიხილეთ შინაარსი:
უბრალო კითხვა საკმარისი არ არის - მნიშვნელოვანია წაკითხულის გააზრება და ემოციური ჩართულობა.
როგორ მოვიქცეთ: წაკითხვის შემდეგ ჰკითხეთ: „შენი აზრით, სწორად მოიქცა ეს პერსონაჟი?“, „შენ როგორ მოიქცეოდი მის ადგილას?“, „როგორ ისურვებდი რომ დასრულებულიყო ისტორია?“. ეს ავითარებს კრიტიკულ აზროვნებას, მეტყველებასა და ფანტაზიას.
💡 2 ოქროს რჩევა მშობლებისთვის:
ნუ აიძულებთ წიგნის ბოლომდე წაკითხვას: თუ ბავშვმა დაიწყო წიგნი და 20-30 გვერდის შემდეგ მიხვდა, რომ არ აინტერესებს, ნუ დააძალებთ დასრულებას. ნება დართეთ გადადოს და სხვა წიგნი აირჩიოს. კითხვა არ უნდა გახდეს „ვალდებულების მოხდა“.
შექმენით „კითხვის მყუდრო კუთხე“: მოაწყვეთ სახლში პატარა, კომფორტული ადგილი რბილი ბალიშებითა და კარგი განათებით, სადაც ბავშვი შეძლებს წიგნთან ერთად განმარტოებას.
10 წიგნი, რომლითაც ბავშვს კითხვის სიყვარულს იოლად ჩაუნერგავთ
როდესაც ბავშვი კითხვას იწყებს, უდიდესი მნიშვნელობა აქვს პირველი წიგნების სწორად შერჩევას. სქელმა ტექსტებმა, რთულმა სიტყვებმა ან მოსაწყენმა სიუჟეტმა შესაძლოა პატარას კითხვის სურვილი დიდხანს დაუკარგოს. პირველი წიგნები უნდა იყოს ილუსტრირებული, დინამიკური, იუმორით სავსე და ასაკისთვის შესაფერისი.
გთავაზობთ 10 საუკეთესო წიგნის ჩამონათვალს, რომლებიც იდეალურია კითხვის დასაწყებად და ბავშვს წიგნის სამყაროს შეყვარებაში დაეხმარება:
1. ასტრიდ ლინდგრენი - „პეპი გრძელიწინდა“
ასაკი: 6-8 წელი
რატომ არის კარგი: პეპის თავგადასავლები სავსეა იუმორით, სიგიჟეებითა და თავისუფლებით. მოკლე, მხიარული ისტორიები ბავშვს პირველივე გვერდიდან ითრევს და კითხვის პროცესს გართობად აქცევს.
2. ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერი - „პატარა უფლისწული“
ასაკი: 7-9 წელი
რატომ არის კარგი: მარტივი ენით დაწერილი, თბილი და ღრმა ისტორია მეგობრობასა და სიყვარულზე. ავტორისეული ილუსტრაციები პატარებს ეხმარება პერსონაჟების სამყაროს უკეთ აღქმაში.
3. ჯეფ კინი - „წრიპა ბიჭის დღიური“
ასაკი: 8-11 წელი
რატომ არის კარგი: ეს სერია ნამდვილი გადარჩენაა მათთვის, ვისაც კითხვა საერთოდ არ უყვარს. ნახატებით, კომიქსების სტილითა და სასაცილო ტექსტით დატვირთულ დღიურs ბავშვები ძალიან სწრაფად და იოლად კითხულობენ.
4. არნოლდ ლობელი - „ფოგელი და ტოადი“
ასაკი: 5-7 წელი
რატომ არის კარგი: წიგნში შესულია ძალიან მოკლე, საყვარელი ისტორიები ორ მეგობარზე. დიდი შრიფტი და ბევრი ილუსტრაცია იდეალურია მათთვის, ვინც ასოები ახლახან ისწავლა და დამოუკიდებლად კითხულობს.
5. ე.ბ. უაიტი - „შარლოტას ქსელი“
ასაკი: 7-10 წელი
რატომ არის კარგი: საოცრად თბილი ამბავი პატარა გოჭსა და ბრძენ ობობაზე. წიგნი ბავშვს ასწავლის ერთგულებას, თანაგრძნობას და უვითარებს ემოციურ ინტელექტს.
6. როალდ დალი - „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“
ასაკი: 7-10 წელი
რატომ არის კარგი: როალდ დალის ენა დინამიკური და ფანტაზიით სავსეა. ჯადოსნური შოკოლადის ქარხნის თავგადასავალი იმდენად ჩამთრევია, რომ ბავშვი წიგნს ვერ მოწყდება.
7. ჯ.კ. როულინგი - „ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა“ (ტომი 1)
ასაკი: 8-11 წელი
რატომ არის კარგი: ჯადოსნური სამყარო, სადაც ყველა ბავშვს სურს მოხვედრა. პირველი ტომი შედარებით მარტივი და ზღაპრულია, რაც იდეალური სტარტია ხანგრძლივი საკითხავი მარათონისთვის.
8. მაიკლ ბონდი - „დათვი პადინგტონი“
ასაკი: 6-8 წელი
რატომ არის კარგი: კეთილი, ცოტათი დაბნეული და ძალიან საყვარელი დათვის თავგადასავლები ლონდონში. მოკლე თავები მოსახერხებელია ყოველდღიური მცირე დოზებით კითხვისთვის.
9. კარლო კოლოდი - „პინოქიოს თავგადასავალი“
ასაკი: 6–9 წელი
რატომ არის კარგი: ხის ბიჭუნას თავგადასავალი, რომელსაც ტყუილის თქმისას ცხვირი ეზრდება, მსოფლიო საბავშვო ლიტერატურის ნამდვილი კლასიკაა. დინამიკური სიუჟეტი, უამრავი შეცდომა და გამოფხიზლება ბავშვს ასწავლის სიმართლის თქმას, პასუხისმგებლობასა და შრომისმოყვარეობას. წიგნი იმდენად სახალისო და ილუსტრირებულია, რომ პატარა მკითხველს პირველივე გვერდებიდან ითრევს.
10. მარკ ტვენი - „ტომ სოიერის თავგადასავალი“
ასაკი: 8–11 წელი
რატომ არის კარგი: ტომ სოიერის ოინები, ღობის შეღებვის ცნობილი ეპიზოდი და მიტოვებულ კუნძულზე გაპარვა ნამდვილი აღმოჩენაა პატარა მკითხველებისთვის. მარკ ტვენის იუმორი და დინამიკური სიუჟეტი ბავშვს პირველივე გვერდებიდან ითრევს. ეს არის წიგნი, რომელიც ამტკიცებს, რომ კითხვა შეიძლება იყოს უდიდესი თავგადასავალი და გართობა.