როგორ დგინდება მამაკაცის უნაყოფობა: რა ანალიზები უნდა ჩაბარდეს პირველ ეტაპზე?
სპერმოგრამა - მთავარი და პირველადი ანალიზი
მამაკაცის ფერტილობის (შვილისყოლის უნარის) შეფასების ოქროს სტანდარტი და პირველი ნაბიჯი სწორედ სპერმოგრამაა (სპერმის ლაბორატორიული ანალიზი).
- რა პარამეტრები ფასდება სპერმოგრამით?
- სპერმატოზოიდების რაოდენობა და კონცენტრაცია: რამდენი სპერმატოზოიდია 1 მილილიტრსა და მთლიან ეაკულატში.
- მოძრაობა (მოტილობა): რამდენად სწრაფად და სწორი მიმართულებით გადაადგილდებიან სპერმატოზოიდები (აქტიურ-მოძრავი, სუსტად მოძრავი, უძრავი).
- მორფოლოგია (ფორმოლოგიური აგებულება): როგორი პროცენტია ნორმალური აგებულების (თავი, ყელი, კუდი) მქონე სპერმატოზოიდების.
- მოცულობა, მჟავიანობა (pH) და გათხევადების დრო.
- ლეიკოციტების რაოდენობა: მიუთითებს თუ არა ანთებით პროცესზე სასქესო სისტემაში.
⚠️ მნიშვნელოვანი წესი სპერმოგრამის ჩაბარებამდე:
ანალიზის სიზუსტისთვის აუცილებელია 2-დან 5 დღემდე (ოპტიმალურია 3-4 დღე) სქესობრივი აბსტინენცია (თავშეკავება). ამ პერიოდში ასევე არ არის რეკომენდებული ალკოჰოლის მიღება, საუნასა და ცხელ აბაზანაში ჩაჯდომა.
MAR-ტესტი (იმუნოლოგიური უნაყოფობის გამორიცხვა)
ხშირად სპერმოგრამასთან ერთად აუცილებლად კეთდება MAR-ტესტი (Mixed Antiglobulin Reaction).
ეს ტესტი ადგენს, არსებობს თუ არა მამაკაცის ორგანიზმში ანტისპერმალური ანტისხეულები (ASA). ზოგჯერ მამაკაცის იმუნური სისტემა შეცდომით იწყებს საკუთარი სპერმატოზოიდების „მტრად“ აღქმას და ებრძვის მათ - ანტისხეულები ეკრობიან სპერმატოზოიდებს, რის გამოც ისინი კარგავენ კვერცხუჯრედის განაყოფიერების უნარს.
სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (PCR/PCR-დიაგნოსტიკა) კვლევა
ფარული ანთებითი პროცესები და ინფექციები ხშირად იწვევს სპერმის ხარისხის მკვეთრ გაუარესებას ან თესლგამომტანი სადინრების დახშობას.
პირველ ეტაპზე ინიშნება შარდსადენის ნაცხის ან ეაკულატის PCR (პჯრ) ანალიზი შემდეგ ინფექციებზე:
- ქლამიდია (Chlamydia trachomatis);
- მიკოპლაზმა (Mycoplasma hominis/genitalium);
- ურეაპლაზმა (Ureaplasma urealyticum/parvum);
- ტრიქომონა (Trichomonas vaginalis).
ჰორმონალური პროფილი
თუ სპერმოგრამაში აღმოჩნდა დარღვევები (მაგალითად, სპერმატოზოიდების კრიტიკულად დაბალი რაოდენობა ან უძრაობა), ექიმი-ანდროლოგი პაციენტს ჰორმონალურ კვლევას უნიშნავს.
პირველადი ჰორმონალური პანელი მოიცავს:
ტესტოსტერონი (საერთო და თავისუფალი): მამაკაცის მთავარი სასქესო ჰორმონი;
FSH (ფოლიკულომასტიმულირებელი ჰორმონი): პასუხისმგებელია სპერმატოგენეზზე (სპერმის წარმოქმნაზე);
LH (ლუტეინიზირებელი ჰორმონი): ასტიმულირებს ტესტოსტერონის გამოყოფას;
პროლაქტინი და TSH (ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონი): მათი გადახრა პირდაპირ მოქმედებს პოტენციასა და ფერტილობაზე.
რა დამატებითი კვლევა შეიძლება დასჭირდეს მამაკაცს?
სათესლე ჯირკვლებისა და პროსტატის ექოსკოპია (ულტრაბგერა / დოპლეროგრაფია): ეხმარება ექიმს გამოავლინოს ვარიკოცელე (სათესლე ჯირკვლის ვენების გაფართოება - მამაკაცთა უნაყოფობის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი და მკურნალობადი მიზეზი), ანთებითი პროცესები ან პროსტატის პათოლოგიები.
თუ შვილის დაგეგმვისას შეფერხება გაქვთ, ნუ გადადებთ ვიზიტს ექიმ-ანდროლოგთან ან რეპროდუქტოლოგთან.
პირველ ეტაპზე სპერმოგრამა + MAR-ტესტი უკვე იძლევა ინფორმაციის 70-80%-ს მამაკაცის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ. დროული დიაგნოსტიკა და სწორად შერჩეული მკურნალობა უმეტეს შემთხვევაში პრობლემას მარტივად აგვარებს!