ბავშვი ბეჭებში იხრება: როგორ გავარჩიოთ ჩვეულებრივი არასწორი ჯდომა საშიში სკოლიოზისგან
რა განსხვავებაა არასწორ ჯდომასა და სკოლიოზს შორის?
იმისათვის, რომ სწორი რეაგირება მოახდინოთ, ჯერ უნდა გესმოდეთ, რა ხდება ბავშვის ორგანიზმში:
არასწორი ჯდომა (კიფოზური ან ასიმეტრიული ტანდეგობა): ეს არის ჩვეულებრივი ფუნქციური დარღვევა, რომელიც გამოწვეულია ზურგის კუნთების სისუსტითა და მავნე ჩვევით. ბავშვს უბრალოდ „ეზარება“ ზურგის სწორად ჭერა. როდესაც მას ეტყვით: „გასწორდი წელში!“, ის თავისუფლად, ყოველგვარი ტკივილისა და ბარიერის გარეშე ასწორებს ხერხემალს და მისი სხეული კვლავ სიმეტრიული ხდება. ამ დროს ხერხემლის ძვლოვანი სტრუქტურა აბსოლუტურად ჯანსაღია.
სკოლიოზი: ეს არის ხერხემლის სტრუქტურული, სამგანზომილებიანი დეფორმაცია (გამრუდება), რომლის დროსაც მალები არა მხოლოდ გვერდზე იხრებიან (ქმნიან S-ის მაგვარ ან C-სებრ ფორმას), არამედ ტრიალებენ საკუთარი ღერძის გარშემოც (როტაცია).
სკოლიოზის დროს ბავშვი ფიზიკურად ვერ შეძლებს ზურგის სრულად გასწორებას, თუნდაც ძალიან მოინდომოს, რადგან ძვლოვანი სტრუქტურა უკვე ფიქსირებულია არასწორ პოზიციაში.
როგორ შევამოწმოთ ბავშვის ხერხემალი სახლში: ადამსის ტესტი (Forward Bend Test)
სკოლიოზის ადრეულ სტადიაზე აღმოჩენა მკურნალობის წარმატების მთავარი გარანტიაა. სახლის პირობებში შეგიძლიათ ჩაატაროთ უმარტივესი, მსოფლიოში აღიარებული „ადამსის წინ გადახრის ტესტი“:
- მომზადება: გახადეთ ბავშვს მაისური. დააყენეთ ის სწორად, თქვენგან ზურგით. ფეხის ტერფები ერთმანეთთან ახლოს უნდა იყოს, ხელები კი თავისუფლად ჩამოშვებული.
- გადახრა: სთხოვეთ ბავშვს, ნელა გადაიხაროს წინ, წელში (მუხლები არ მოხაროს!), ისე, რომ ხელები იატაკისკენ დაეკიდოს.
- დაკვირვება: დადექით ბავშვის უკან, დაჯექით მის სიმაღლეს და თვალი გააყოლეთ ხერხემლის ხაზს.
- ტესტის შედეგების შეფასება: თუ ეს უბრალო არასწორი ჯდომაა: წინ გადახრისას ხერხემლის ხაზი აბსოლუტურად სწორი გამოჩნდება, ხოლო ზურგის მარჯვენა და მარცხენა მხარე (ნეკნები და კუნთები) იქნება სრულიად თანაბარი და სიმეტრიული.
- თუ ეს სკოლიოზია: წინ გადახრისას მკვეთრად შეამჩნევთ ასიმეტრიას. ხერხემლის ცალი მხარე (ნეკნები ან წელის კუნთი) უფრო მაღალი იქნება, ვიდრე მეორე. ამას ნეკნოვანი კუზი (Rib hump) ეწოდება და ის მალების როტაციის (დატრიალების) პირდაპირი ნიშანია.
სხვა ვიზუალური ნიშნები, რომლებსაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ
დააყენეთ ბავშვი თქვენ წინ სწორად და დააკვირდით მას მშვიდ მდგომარეობაში. სკოლიოზზე ეჭვის მიტანა შეგიძლიათ, თუ შეამჩნევთ შემდეგ ასიმეტრიებს:
- ცალი მხარი საგრძნობლად უფრო მაღალია, ვიდრე მეორე.
- ცალი ბეჭის ძვალი უფრო მეტადაა გამოწეული წინ ან უკან.
- წელის სამკუთხედები (ცარიელი სივრცე ჩამოშვებულ ხელსა და წელს შორის) მარჯვნივ და მარცხნივ სხვადასხვა ზომისაა.
- მენჯის ძვლები არათანაბარ სიმაღლეზეა (ცალი თეძო მაღლაა აწეული).
რატომ არის მნიშვნელოვანი განსხვავების ცოდნა?
არასწორი დიაგნოზი იწვევს არასწორ მკურნალობას, რაც მოზარდისთვის საზიანოა:
არასწორი ჯდომის დროს ბავშვს სჭირდება ჩვეულებრივი ფიზიკური აქტივობა: ცურვა, ზურგის კუნთების გამაძლიერებელი ვარჯიშები (სამკურნალო ფიზკულტურა) და მუდმივი თვითკონტროლი. მას კორსეტები ან მკაცრი შეზღუდვები არ სჭირდება.
სკოლიოზის დროს სტანდარტული ვარჯიშები ან უბრალოდ „წელში გასწორების“ მოთხოვნა უსარგებლოა. აქ საჭიროა სპეციალიზებული, ასიმეტრიული ვარჯიშები (მაგალითად, შროტის მეთოდი) და ხშირად სპეციალური ორთოპედიული კორსეტი (შენოს კორსეტი). არასწორმა, სიმეტრიულმა დატვირთვამ სპორტდარბაზში შესაძლოა სკოლიოზის პროგრესირება და გამრუდების კუთხის გაზრდა გამოიწვიოს.
თუ სახლში ჩატარებული ადამსის ტესტის დროს ბავშვის ზურგზე მცირე ასიმეტრიაც კი შეამჩნიეთ, ნუ გადადებთ ვიზიტს და მიმართეთ ბავშვთა ორთოპედს, რომელიც ზუსტი დიაგნოზისთვის რენტგენოგრაფიულ კვლევას დანიშნავს!