როგორ ამოვიცნოთ პანიკური შეტევა და რა გავაკეთოთ მის შესაჩერებლად
როგორ ამოვიცნოთ პანიკური შეტევა? (სიმპტომები)
პანიკური შეტევა, როგორც წესი, მოულოდნელად იწყება და პიკს 10 წუთში აღწევს. მისი ძირითადი ფიზიკური ნიშნებია:
- ძლიერი და აჩქარებული გულისცემა (ტაქიკარდია);
- ჰაერის უკმარისობის ან მოხრჩობის შეგრძნება;
- კანკალი, ოფლიანობა ან ციებ-ცხელება;
- თავბრუსხვევა, არასტაბილურობის განცდა ან გულისრევა;
- კატასტროფის მოლოდინი, სიკვდილის ან კონტროლის დაკარგვის მწვავე შიში.
პირველი ნაბიჯი: გააცნობიერეთ, რა ხდება
მთავარი საწვავი, რომელიც პანიკას კვებავს, არის ფიქრი: „მე ვკვდები“ ან „გული მიჩერდება“.
ინსტრუქცია: უთხარით საკუთარ თავს ხმამაღლა ან გულში: „ეს პანიკური შეტევაა. ის ძალიან უსიამოვნოა, მაგრამ ჩემს სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება და ის მალე გაივლის“. ტვინისთვის ამ ინფორმაციის მიწოდება ამცირებს შიშის ჰორმონების გამოყოფას.
მეორე ნაბიჯი: დაარეგულირეთ სუნთქვა
პანიკის დროს ადამიანი იწყებს ზედაპირულ და აჩქარებულ სუნთქვას (ჰიპერვენტილაციას), რაც ამძაფრებს თავბრუსხვევას.
ტექნიკა „კვადრატული სუნთქვა“:
- ჩაისუნთქეთ ცხვირით 4 წამის განმავლობაში;
- შეიკავეთ სუნთქვა 4 წამით;
- ამოისუნთქეთ პირით 4 წამის განმავლობაში;
- შეიკავეთ სუნთქვა 4 წამით.
- გაიმეორეთ ეს ციკლი 3-5 წუთის განმავლობაში, სანამ გულისცემა არ დასტაბილურდება.
მესამე ნაბიჯი: გამოიყენეთ „დამიწების“ მეთოდი (5-4-3-2-1 ტექნიკა)
ეს მეთოდი ეხმარება ტვინს, გადაერთოს შინაგანი შიშებიდან გარე რეალობაზე. მიმოიხედეთ ირგვლივ და იპოვეთ:
- 5 ნივთი, რომელსაც ხედავთ (მაგ: საათი, ხე, სკამი);
- 4 საგანი, რომელსაც ეხებით (მაგ: საკუთარი ტანსაცმელი, ცივი კედელი, თმა);
- 3 ბგერა, რომელიც გესმით (მაგ: მანქანების ხმა, ჩიტების ჭიკჭიკი);
- 2 სუნი, რომელსაც გრძნობთ (მაგ: ყავის სურნელი, სუნამო);
- 1 გემო, რომელსაც აღიქვამთ (თუნდაც საკუთარი ნერწყვის გემო).
მეხუთე ნაბიჯი: ფიზიკური კონტაქტი რეალობასთან
ინსტრუქცია: მყარად დაადგით ორივე ფეხი მიწაზე ან იატაკზე. იგრძენით საყრდენი. შეგიძლიათ ხელები ცივი წყლით დაიბანოთ ან სახეზე შეისხათ — ცივი წყალი ააქტიურებს ცომისებრ ნერვს (Vagus Nerve), რაც ავტომატურად ანელებს გულისცემას.
დაჯექით, მუხლები მოხარეთ, მიიტანეთ ახლოს და ხელებით შემოეხვიეთ. სთხოვეთ ოჯახის წევრს, ზურგიდან ჩაგეხუტოთ.