რას ნიშნავს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი, როგორ ვლინდება და როგორ მოვიქცეთ
ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი: როცა დასვენება ძალებს ვერ აღადგენს
თანამედროვე სამყაროში გადაღლა თითქმის ყველას აწუხებს, თუმცა ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი (CFS) სრულიად სხვა მდგომარეობაა. ეს არის სამედიცინო დიაგნოზი, რომლის დროსაც უკიდურესი დაღლილობა მინიმუმ 6 თვის განმავლობაში გრძელდება და მას ვერც ძილი და ვერც ხანგრძლივი დასვენება ვერ შველის.
რას ნიშნავს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი?
სამედიცინო წრეებში მას ხშირად მიალგიურ ენცეფალომიელიტს (ME) უწოდებენ. მისი ზუსტი გამომწვევი მიზეზი ჯერჯერობით უცნობია, თუმცა მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მას საფუძვლად უდევს იმუნური სისტემის დარღვევები, ჰორმონალური დისბალანსი ან გადატანილი ვირუსული ინფექციები (მაგალითად, ეპშტეინ-ბარის ვირუსი ან კოვიდ-19).
როგორ ვლინდება სინდრომი?
(ძირითადი სიმპტომები)CFS-ის მთავარი მახასიათებელია ის, რომ ნებისმიერი ფიზიკური ან გონებრივი დატვირთვა მდგომარეობას მკვეთრად აუარესებს.
გაუვლელი დაღლილობა: ადამიანი თავს გრძნობს გამოფიტულად დილიდანვე, მიუხედავად იმისა, რამდენი ეძინა.
„ტვინის ნისლი“ (Brain Fog): კონცენტრაციის გაძნელება, მეხსიერების გაუარესება და აზრების ჩამოყალიბების სირთულე.
ძილის დარღვევა: პაციენტებს ხშირად აწუხებთ უძილობა ან წყვეტილი ძილი, რომელიც არ არის აღმდგენი.
კუნთებისა და სახსრების ტკივილი: გაურკვეველი წარმოშობის ტკივილი სხეულის სხვადასხვა ნაწილში.
გადიდებული ლიმფური კვანძები: ხშირად თან ახლავს ყელის ტკივილი და სუბფებრილური ტემპერატურა ($37-37.5$°C).
თავბრუსხვევა: მდგომარეობის გაუარესება ფეხზე დგომისას (ორთოსტატული ჰიპოტენზია).
როგორ მოვიქცეთ და როგორ ვმართოთ მდგომარეობა?
სამწუხაროდ, CFS-ის განმკურნებელი ერთი კონკრეტული წამალი არ არსებობს, თუმცა არსებობს მართვის სტრატეგიები:
1. "Pacing" – ენერგიის დაზოგვის ტექნიკა
ეს არის CFS-ის მართვის ოქროს წესი. ისწავლეთ თქვენი ენერგიის ლიმიტები. ნუ ეცდებით ყველაფრის გაკეთებას იმ დღეს, როცა თავს ცოტა უკეთ გრძნობთ, რადგან ამას მოჰყვება ე.წ. „ჩავარდნა“ (Crash). გაანაწილეთ საქმეები მცირე ნაწილებად.
2. ძილის ჰიგიენა
მიაჩვიეთ ორგანიზმი ერთსა და იმავე დროს დაძინებასა და გაღვიძებას. საძინებელში შექმენით სრული სიბნელე და სიმშვიდე. მოერიდეთ ეკრანებს დაძინებამდე 1 საათით ადრე.
3. კვება და დანამატები
ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ, ხშირად ინიშნება ისეთი დანამატები, რომლებიც უჯრედულ დონეზე ენერგიის გამომუშავებას უწყობს ხელს:
მაგნიუმი (ნერვული სისტემისთვის);B ჯგუფის ვიტამინები;Coenzyme Q10 (მიტოქონდრიების მუშაობისთვის).
4. ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა
ქრონიკული დაავადება ხშირად იწვევს დეპრესიასა და შფოთვას. კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) ეხმარება პაციენტებს ამ რთულ მდგომარეობასთან ადაპტაციაში.
როდის მივმართოთ ექიმს?
თუ დაღლილობა ხელს გიშლით ყოველდღიურ საქმიანობაში, აუცილებელია მიმართოთ თერაპევტს, რათა გამოირიცხოს სხვა დაავადებები, როგორიცაა:
ანემია (რკინის დეფიციტი);
ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემები (ჰიპოთირეოზი);
დიაბეტი;
დეპრესია.