ხეოფსის პირამიდის მშენებლობის ახალი თეორია: როგორ ააგეს ის ასე სწრაფად?
რატომ არ მუშაობს ტრადიციული ვერსია?
მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ ტრადიციული ვერსია — გარე პანდუსების (დახრილი ზედაპირების) გამოყენება და კონსტრუქციის ეტაპობრივი ზრდა ქვემოდან ზემოთ -ვერ ხსნის სამუშაოების სისწრაფესა და სიზუსტეს.
ხეოფსის პირამიდა შედგება დაახლოებით 2,3 მილიონი კირქვის ბლოკისგან, რომელთა წონა 2-დან 60 ტონამდე მერყეობს. გამოთვლები აჩვენებს, რომ მშენებლობას დაახლოებით 20 წელი დასჭირდა, ეს ნიშნავს, რომ საშუალოდ წუთში ერთი ბლოკი იდებოდა.
„წარმოდგენილი მოდელი, რომელიც ეფუძნება პირამიდის არქიტექტურისა და ქვის წყობის ანალიზს, ფიზიკურად ეფექტურია და ხსნის მისი აგების მაღალ ტემპს.“
საიმონ ანდრეას შორინგი, კვლევის ავტორი.
მშენებლობა „შიგნიდან გარეთ“
ახალი ვერსიით, მთავარ როლს თამაშობდა შიდა სისტემა, რომელიც ბლოკებისა და ჭოჭონაქების (Blocks and Pulleys) მექანიზმს მოგვაგონებს. ამ სისტემაში საპირწონეები დახრილ გასასვლელებში სრიალებდნენ, რაც მასიური ქვების ზედა დონეებზე ასატანად საჭირო სიმძლავრესა და კონტროლს უზრუნველყოფდა. ნაგებობა შენდებოდა შიგნიდან გარეთ, ბირთვიდან დაწყებული.
ავტორები პირამიდის დიდ გალერეასა და აღმავალ გასასვლელს განიხილავენ, როგორც შიდა პანდუსებს საპირწონეების მოძრაობისთვის. მათი აზრით, კედლების გაპრიალებული ზედაპირები და ცვეთის კვალი იმაზე მეტყველებს, რომ აქ ტვირთიანი ციგები სრიალებდნენ და არა ადამიანები გადაადგილდებოდნენ.
„შიდა ლიფტი“ – როგორ მუშაობდა საპირწონეები?
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ პირამიდის შიგნით არსებული ვიწრო და გრძელი გასასვლელები (მაგალითად, დიდი გალერეა) სინამდვილეში იყო „ლიფტის შახტები“.
წარმოიდგინეთ სასწორი: ერთ მხარეს არის მძიმე ქვის ბლოკი, მეორე მხარეს კი სპეციალური „ციგა“, რომელიც ქვიშით ან ქვებითაა დატვირთული (საპირწონე).
როდესაც საპირწონე ქვემოთ ეშვებოდა, ის სიმძიმის ძალით ზემოთ ქაჩავდა სამშენებლო ბლოკს. ეს მექანიზმი მინიმუმამდე ამცირებდა ადამიანური ძალის საჭიროებას.
მშენებლობა შიგნიდან გარეთ
ძველი შეხედულებით, პირამიდა იზრდებოდა ფენა-ფენა, როგორც ნამცხვარი. ახალი თეორიით კი:
ჯერ აშენდა ცენტრალური ბირთვი და შიდა შახტები.
ეს შახტები გამოიყენებოდა, როგორც მუდმივი ამწევი მექანიზმი.
ბლოკებს წუთში ერთხელ იმიტომ დებდნენ, რომ მექანიზმი გამართულად და უწყვეტად მუშაობდა, როგორც კონვეიერი.
დიდი გალერეა – არა სამარხი, არამედ „მანქანა“
დიდი გალერეის კედლებზე აღმოჩენილია უცნაური ნიშნები და გაპრიალებული ზედაპირები. მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ეს არის ხახუნის კვალი, რომელიც წლების განმავლობაში მძიმე საპირწონეების მოძრაობამ დატოვა. ეს არ იყო საზეიმო დერეფანი, ეს იყო გიგანტური მანქანის ნაწილი.
ანტიკამერის საიდუმლო
ახლებური განმარტება მიეცა ანტიკამერის ფუნქციასაც — ეს არის მცირე გრანიტის ოთახი, რომელიც მანამდე აკლდამის მძარცველებისგან დამცავი მექანიზმის ნაწილად მიიჩნეოდა. მკვლევრები თვლიან, რომ ის საყრდენ წერტილს წარმოადგენდა ამწევ სისტემაში, სადაც მუშები კონსტრუქციის ყველაზე მძიმე ელემენტებს მართავდნენ.
„ანტიკამერის დანიშნულება, როგორც ვერტიკალური დამწევი გისოსის (Portcullis), ეჭვს იწვევს, რადგან ეს სისტემა ფუნქციურად არ მუშაობს.“ - აღნიშნავს შორინგი.
ასევე ყურადღება გამახვილდა შიდა ოთახებისა და გასასვლელების ასიმეტრიულ დაგეგმარებაზე. ავტორთა აზრით, ეს გამოწვეული იყო მშენებლობის პროცესში ამწევი მექანიზმების განლაგების აუცილებლობით. აღნიშნული სქემა ხსნის პირამიდის სხვა თავისებურებებსაც, მათ შორის ბლოკების ზომის შემცირებას მწვერვალისკენ მიახლოებისას.
საკმაოდ საინტერესო საკითხია. როდესაც საქმე ეხება ხეოფსის პირამიდის (გიზის დიდი პირამიდის) მშენებლობას, მთავარი გამოცანა ყოველთვის იყო დრო და ლოჯისტიკა.
ტრადიციული თეორიები (გიგანტური გარე პანდუსების შესახებ) ბევრ კითხვას ბადებს, რადგან ასეთი პანდუსის აგებას თავად პირამიდაზე მეტი მასალა დასჭირდებოდა. ამიტომ, თანამედროვე მეცნიერები, მათ შორის საიმონ ანდრეას შორინგი, ყურადღებას ამახვილებენ შიდა მექანიზმებზე.
ფარაონის სამარხის შესასვლელთან არის პატარა ოთახი (ანტიკამერა), სადაც ადრე ეგონათ, რომ მძარცველებისგან დასაცავი ლოდები უნდა ჩამოეშვათ. ახალი ვერსიით, ეს იყო საკონტროლო პუნქტი, სადაც ბლოკების მოძრაობის სიჩქარეს არეგულირებდნენ, რათა ქვები ზუსტად იმ ადგილას დაესვათ, სადაც საჭირო იყო.
მოკლედ რომ ვთქვათ: ეგვიპტელებმა ააგეს არა მხოლოდ შენობა, არამედ გიგანტური „ამწე მანქანა“, რომელმაც საკუთარი თავი ააშენა. სწორედ ამ საინჟინრო სიზუსტემ მისცა მათ საშუალება, წუთში ერთი ბლოკის სიჩქარით ემუშავათ.